IPARD Kapsamında Uygun Olan ve Uygun Olmayan Harcamalar

Destek Açıklamaları

Uygun Harcamalar

✓ Makine-ekipman alımı, yapım işleri, hizmet alımı (genel harcamalar) ve görünürlük harcamaları; destek tutarının belirlenmesine esas olan uygun harcamalardır.

Uygun harcamalar dört harcama alanı başlığı altında toplanmaktadır.

Makine-ekipman alımı: Uygun Harcamalar Listesi’nde detaylandırılan; satın alımı yapılacak malzeme, makine, ekipman alımları ile uygun harcamalar listesinde belirtilen yazılımlar dâhil bilişim teknolojileri ve özel teknolojik ekipman alımları bu tedbir için uygun harcamalardır.

Yapım işleri: Uygun Harcamalar Listesi’nde detaylandırılan taşınmazların inşası/genişletilmesi/modernizasyonu bu tedbir için uygun harcamalardır.

Hizmet alımları (Genel Harcamalar): Yatırım bütçesi içerisinde yer alan; bilgisayar yazılımı dâhil olmak üzere makine-ekipman alımı ve yapım işleri uygun harcamaları toplamının en fazla %10’una karşılık gelen mimarlık, mühendislik ve diğer danışmanlık ücretleri (Ödeme Talep Paketi hazırlama bedeli) ile fizibilite çalışmaları uygundur. Yine söz konusu %10’luk tutara dâhil olmak üzere; makine-ekipman alımı ve yapım işleri uygun harcamaları toplamının en fazla %5’ine karşılık gelen ve 6.000 avroyu aşmayan iş planı hazırlığı (teknik proje ve fizibilite hazırlığı dâhil) ile ilgili alımlar bu alt tedbir için uygun harcamalardır.

Görünürlük: Görünürlük giderleri, AB finansmanı ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanının rolünü vurgulamak amacıyla yatırım bütçesine dâhil edilmeli ve iş planında gösterilmelidir. Toplam uygun harcama tutarının en fazla %1’i oranında görünürlük gideri ayrılabilir ve “Görünürlük Rehberi”ne uygun olacak şekilde poster, levha, pano ve etiket giderleri bütçeye dâhil edilebilir.

Uygun yatırımlar aşağıda belirtilenler ile sınırlı olacaktır:

• Taşınmaz malların inşası, yeniden inşası, yenilenmesi ve genişletilmesi,

• Varlığın pazar değerine kadar bilgisayar donanımı ve yazılımı dâhil olmak üzere yeni makine ve ekipman alımı,

• Üretime dönük olmayan yatırımlar (tarım-çevre-iklim hedeflerine ulaşılmasıyla bağlantılı),

• Mimar, mühendis ve diğer danışmanlık ücretleri, fizibilite çalışmaları gibi yatırımla ilgili harcamalarla bağlantılı genel maliyetler yatırım maliyetlerinin %10’una kadar uygun olacaktır. Özellikle 6.3 kapsamında atıfta bulunulan iş planları için (yatırımın türüne göre) belirli kalemlere ilişkin spesifik alt tavanlar belirlenebilecektir.

• Geçmişe dönük olarak uygun olan genel maliyetler (sözleşme imzalanmasından önce gerçekleşebileceği için) ancak maliyetlerin ilişkili olduğu projenin IPARD Ajansı tarafından fiilen seçilmesi ve sözleşme imzalanması durumunda uygun maliyet olarak değerlendirilecektir.

• Üretici örgütleri için; kaynakların ortak kullanımı (makineler, depolama vb.), kısa değer zincirleri veya tarımsal ürünlere değer katma (paketleme, sınıflandırma vb.) konularında kolektif projeler,

• Yenilenebilir enerji yatırımları kapsamında şebekeye bağlı olmayan (off-grid) sistemler desteklenmemektedir.

Uygun Kolektif Yatırımlar

✓ Desteklenen kolektif yatırımlar şunları kapsayabilecektir:

• AB standartlarını sağlamak amacıyla tarımsal ürünlerin üretimi için tesislerin (binaların), makinelerin, ekipmanın ve diğer altyapının paylaşılması. Örnekler: tarım makinelerinin, süt soğutucularının, sınıflandırma ve paketleme ekipmanlarının ortak kullanımı.

• Kısa tedarik zincirlerinin* ve yerel pazarların kurulması ve geliştirilmesi. Örnekler: doğrudan satış için pazar tezgâhı aracı; pazar tezgâhları için ekipman; buzdolapları.

* Kısa tedarik zinciri; “sınırlı sayıda ekonomik operatörü kapsayan, iş birliğini, yerel ekonomik kalkınmayı ve üreticiler, işleyiciler ve tüketiciler arasında yakın coğrafi ve sosyal ilişkileri taahhüt eden bir tedarik zinciridir” (1305/2013 sayılı Tüzüğün (AB) 2. Maddesi). Ayrıca, “kısa tedarik zincirlerinin kurulması ve geliştirilmesine yönelik destek … sadece çiftçi ve tüketici arasında birden fazla aracı içermeyen tedarik zincirlerini kapsayacaktır”.

Sektörlere Özel Uygun Harcamalar

Süt

• Kapalı, açık ve yarı açık ahırların/ağılların inşası, genişletilmesi ve modernizasyonu,

• Süt sağım ve depolama odaları, depo binaları, makine garajları ile sınırlı olmak kaydıyla diğer tarımsal binaların inşası ve/veya yenilenmesi,

• Sadece mera yönetimi için çit ve kapıların inşası,

• Silaj muamele, çiftlikte hayvan yemi hazırlama, muamele, dağıtma ve depolama sistemleri için makine ve ekipman alımı,

• Sağım odası tesisatı, süt soğutma ve depolama ekipmanları ile çiftlik içi süt nakil ekipmanları,

• Atık ve atık su işleme tesis ve sistemlerinin kurulması,

• Gübre depolama ve arıtma tesis ve sistemlerinin kurulması; gübrenin araziye uygulanmasına yönelik yatırımlar,

• Yenilenebilir enerji üretimine yönelik yatırımlar,

• Hayvan taşıma sistemleri ile ilgili tesislerin kurulması ve makine/ekipman alımı (ör. tartma, dezenfeksiyon),

• Öz tüketim ve atık yönetimine yönelik yenilenebilir enerji üretimi dâhil inşaat işleri ile makine/ekipman alımı ve döngüsel ekonomi tipi yatırımlar,

• Motorlu araçlar hariç, Ek 11’de listelenen yem bitkilerinin üretimine yönelik makine ve ekipman alımı,

• Otomatik sulama sistemlerinin kurulması,

• Bilişim teknolojileri ve yazılım dâhil özel teknolojik makine ve ekipman alımı (sürü yönetimi, süt kaydı, genel çiftlik yönetimi),

• Tarımsal işletmelerin faaliyetlerini duyurmak amacıyla web sitesinin kurulması ve sürdürülmesi.

Kırmızı Et

• Ahırların/ağılların inşası, genişletilmesi ve modernizasyonu,

• Depo binaları ve makine garajlarının inşası ve/veya yenilenmesi,

• Silaj muamele, çiftlikte hayvan yemi hazırlama, muamele, dağıtma ve depolama sistemleri için makine ve ekipman alımı,

• Gübrenin arazide uygulanmasına yönelik yatırımlar dâhil gübre ve atık işleme, muamele, depolama ve arıtma tesisleri ve sistemlerinin kurulması,

• Hayvan taşıma sistemleri ile ilgili tesislerin kurulması ve makine/ekipman alımı (ör. tartma, dezenfeksiyon),

• Motorlu taşıtlar hariç olmak üzere, hayvan refahına ilişkin AB standartlarıyla uyumlu nakliye ekipmanına yönelik makine ve ekipman alımı,

• Öz tüketim ve atık yönetimine yönelik yenilenebilir enerji üretimi dâhil inşaat işleri ile makine/ekipman alımı ve döngüsel ekonomi tipi yatırımlar,

• Sulama sistemlerinin kurulması,

• Sadece mera yönetimi için çit ve kapıların inşası,

• Motorlu araçlar hariç, Ek 11’de listelenen yem bitkilerinin üretimine yönelik makine ve ekipman alımı,

• Bilişim teknolojileri ve yazılım dâhil özel teknolojik makine ve ekipman alımı (sürü yönetimi, hayvan kaydı, genel çiftlik yönetimi),

• Tarımsal işletmelerin faaliyetlerini duyurmak amacıyla web sitesinin kurulması ve sürdürülmesi.

Kanatlı ve Yumurta

• Kanatlı kümesleri (broyler, yumurta tavuğu, kaz ve hindi) ve hayvan barınaklarının inşası, genişletilmesi ve modernizasyonu,

• Depo binaları ve makine garajlarının inşası ve/veya yenilenmesi,

• Kanatlıların biyolojik güvenliğine yönelik kapı ve çitlerin (kuş gribine yönelik) inşası,

• 2007/43/EC sayılı Direktif kapsamında belirtilen otomatik yemleme ve içme suyu, sulama, ısıtma ve havalandırma ekipmanı ile enerji tasarrufu sağlayan ekipmanlar dâhil çevresel otomatik kontrol sistemleri,

• Gübre ve atık yönetimi, depolama ve işleme tesisi yatırımları,

• Tartma ve sağlık kontrolleri için spesifik ekipman alımı,

• Motorlu taşıtlar hariç olmak üzere, hayvan refahına ilişkin AB standartlarıyla uyumlu nakliye ekipmanına yönelik makine ve ekipman alımı,

• Bilişim teknolojileri ve yazılım dâhil özel teknolojik ekipman alımı (sürü yönetimi, hayvan kaydı, genel çiftlik yönetimi),

• Yumurta tavukları için kafes sistemleri,

• Motorlu araçlar hariç, Ek 11’de listelenen yem bitkilerinin üretimine yönelik makine ve ekipman alımı,

• Motorlu taşıtlar hariç; yumurtaların toplanması, ayrılması, taşınması ve paketlenmesine yönelik makine ve ekipman alımı,

• Öz tüketim ve atık yönetimine yönelik yenilenebilir enerji üretimi dâhil inşaat işleri ile makine/ekipman alımı ve döngüsel ekonomi tipi yatırımlar,

• Tarımsal işletmelerin faaliyetlerini duyurmak amacıyla web sitesinin kurulması ve sürdürülmesi.

Üretime Dönük Olmayan Yatırımlar

• Üretime dönük olmayan uygun yatırımlara yönelik inşaat işleri,

• Üretime dönük olmayan uygun yatırımlar için makine ve ekipman alımı.

✓ Üretime dönük olmayan yatırımlar; tarım veya ormancılık işletmesinin değerinde ya da kârlılığında önemli bir artışa yol açmayan, ancak olumlu çevresel etkiye sahip olan yatırımlardır.

Uygun Harcamalara İlişkin Diğer Hususlar

✓ Başvuru sahibi, yatırım bütçesini alacağı tekliflere göre şekillendirir; seçtiği uygun teklif üzerinden projeyi uygular ve ödeme talebinde bulunur.

✓ TKDK, tekliflerde yer alan her bir kalem için piyasa araştırması yapar. Piyasa fiyatlarının çok üzerinde olduğu tespit edilen kalemlerde; fiyat azaltımı yapma, kalemi uygun olmayan harcama olarak değerlendirme veya projeyi reddetme hakkını saklı tutar.

✓ Başvuru sahipleri, faaliyet alanları uygun olsa dahi, başvuru yaptıkları çağrı dönemine ait başka projelerin inşaat, makine-ekipman ve/veya hizmet alımlarına teklif veremez. Tespit edilmesi halinde başvuru reddedilir.

✓ “İdari bina (ofisler, yemek odası, soyunma odası, tuvalet dâhil) ve bekçi kulübesi, jeneratör odası, ihata duvarı/çitler ve işletme içi yollar” başlığı altındaki pozlar; diğer inşaat başlıkları altında yer verilmeden, ayrı bir mahal olarak belirtilmelidir. Aksi durumda TKDK, uygun başlık altında verilmeyen pozları uygun olmayan harcamalara aktarma hakkına sahiptir.

✓ Elektrik İhtiyacını (öztüketimi) Karşılamaya Yönelik Yenilenebilir Enerji Yatırımları

Başvurulan sektörde kurulu veya kurulacak tüketim tesisinin elektrik ihtiyacını karşılamak için yenilenebilir enerji tesislerinin kurulumu da Kurum tarafından desteklenmektedir. Bu destekten yararlanabilmek için ilgili elektrik dağıtım şirketinden alınmış bağlantı anlaşması bulunmalıdır.

İşletme kapasitesine göre ihtiyacın üzerinde büyüklükte yenilenebilir enerji sistemi taleplerinde; sözleşme öncesi kontrollerde kesinti yapılması, yenilenebilir enerji kalemlerinin projeden çıkarılması veya projenin reddi gibi işlemler duruma göre uygulanabilir.

Yenilenebilir Enerji Tesisleri Projelendirilirken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• 3 yıl veya daha fazla süredir faaliyeti bulunan işletmelerde; son 3 yılda yıllık elektrik tüketim değerleri arasında %30’dan fazla fark olmayan ve yatırım ile kapasitesi %30’dan fazla değişmeyecek işletmeler için, desteğe esas maksimum güç; son 3 yıl ortalama tüketiminin %120’si kadardır. (Kontroller için https://re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools/en/ web sitesi baz alınacaktır.)

• Son 3 yılda yıllık tüketimler arasında %30’dan fazla fark olan işletmelerde; yenilenebilir enerji tesisi kurulu gücü, elektrik projesindeki yükleme cetvelinde yazan kurulu gücün %60’ını geçmemelidir.

• 3 yıllık tüketim verisi olmayan veya proje ile kapasitesi %30’dan fazla değişecek işletmelerde de; kurulu güç, yükleme cetvelindeki kurulu gücün %60’ını geçmemelidir.

• Yukarıdaki koşulu sağlamayan projelerde; maksimum güç değeri, elektrik projeleri ve işletme gereklilikleri dikkate alınarak yapılan kontrollerle belirlenecektir.

• Yenilenebilir enerji sisteminin kapasitesi, tüketim tesisinin elektrik tüketimi ile uyumlu projelendirilmelidir.

• Faaliyet alanı ile ilişkisi olmayan veya sektörde kullanımı olmayan makine-ekipmanlara projede yer verilmemelidir.

• Teknik projede yer almayan makine-ekipman, elektrik projelerinde gösterilmemelidir.

• Kurulu güç hesabında suni artışa yol açacak kalemler (ör. boş prizlere 1–2 kW yazılması vb.) dikkate alınmamalıdır.

• Yenilenebilir enerji sisteminin kurulu gücü (kWe), tüketim tesisinin kurulu gücünün %60’ını geçmemelidir; aşan kısım uygun kabul edilmeyecektir.

• Panel toplam gücü (kWp) ile bağlantı anlaşmasındaki kWe arasında kayıp oranı makul olmalıdır. Panel toplam gücü (kWp), bağlantı anlaşmasındaki kWe değerinin en fazla %20 fazlası olabilir. Örnek: 100 kWe için en fazla 120 kWp panel gücü.

• Cephe montajı içeren projelerde elektrik mühendisi tarafından verimlilik hesabı sunulmalıdır.

• Cephe ve arazi kurulumlarında gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır.

• Kurulum, işletme ile aynı parselde olmalıdır.

• Yapı kayıt belgeli binaların çatı/cephe GES kurulumu için kullanılması uygun değildir.

Yatırım kapsamında aşağıdaki koşullar sağlanmalıdır:

• Başvuru paketiyle birlikte, şebekeye bağlantının mevcut olduğunu gösteren yetkili kurum dokümanı/sertifikası sunulmalıdır.

• Nihai ödeme talebi paketiyle birlikte ilgili makamlarca verilen geçici kabul tutanağı sunulmalıdır.

• İzleme dönemi boyunca “Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması”na sahip olunmalı ve talep halinde Kuruma sunulmalıdır.

Tüketim Tesisinin Kurulu Gücü: Elektrik projesi yükleme cetvelinde yer alan makine-ekipmanların çektiği güç değerlerinin toplamıdır.

✓ Başvuru çağrı ilanından sonra lisanssız elektrik üretim mevzuatında değişiklik olması halinde, yeni mevzuat hükümleri çerçevesinde bilgilendirme yapılacaktır.

Uygun Olmayan Harcamalar

✓ Aşağıda belirtilen harcamalar uygun olmayan harcamalar olup, bu kalemler için destek talep edilemez:

• Arazi ve mevcut binaların satın alınması,

• İkinci el makine ve ekipman alımı,

• Canlı hayvan alımı,

• Tüm vergiler.

✓ AB ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan IPA III Mali Çerçeve Ortaklık Anlaşmasına göre, sözleşme kapsamındaki uygun harcamalar için bazı vergi muafiyetleri/vergi iadeleri sağlanabilmektedir. Detaylı bilgi için Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayımlanan “Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA III) Mali Çerçeve Ortaklık Anlaşması Tebliğleri” incelenmelidir.

• İşletme giderleri,

• Bakım ve amortisman giderleri,

• Sigorta giderleri,

• Her türlü kira gideri,

• Kiralayanın marjı, faizin yeniden finansman maliyetleri, işletme giderleri ve sigorta masrafları gibi kira-satın alma ile bağlantılı maliyetler,

• Banka ücretleri, teminat masrafları ve benzeri ücretler,

• Döviz-TL dönüşüm masrafları, ücretleri ve kambiyo kayıpları,

• Para cezaları, mali cezalar ve dava masrafları,

• Yararlanıcı tarafından yapılan ayni katkılar,

• Yardımın yönetimi ve uygulanmasında kamu idaresi tarafından üstlenilen masraflar (Program Otoritesine ait masraflar; genel giderler, kira giderleri ve yönetim/izleme/kontrol personel maaşları dâhil),

• “4.1 Uygun Harcamalar” bölümünde belirtilen uygun harcamalar dışındaki diğer tüm harcamalar.

✓ Önceki çağrılarda Kurum desteğinden yararlanan projelerde; kapasite artışı vb. geçerli gerekçeler dışında, desteklenen yatırım kalemleri için yeniden başvuru yapılması uygun değildir.

✓ Bu tedbir kapsamında talep edilen ve desteklenen uygun harcamalar başka bir IPA bileşeni tarafından desteklenemez/desteklenmeyecektir. Ayrıca başvuru sahibi, aynı uygun harcamalar için diğer uluslararası ve ulusal kaynaklardan sağlanan desteklerden de yararlanamaz.